Domeinoverstijgend aan de slag met eenvoudiger stelsel van inkomensondersteuning

De overheid heeft veel regelingen om mensen die dat nodig hebben, te ondersteunen in hun inkomen. Het gaat om uitkeringen, toeslagen en gemeentelijke regelingen. Dit stelsel is steeds verder gegroeid en voor veel mensen inmiddels te ingewikkeld geworden.

Zij lopen er daarom regelmatig in vast. Het is lastig om het overzicht te hebben en te weten waar je wat kunt aanvragen. Soms werken de regelingen ook onvoorspelbaar op elkaar in. Daarnaast zijn veel mensen door de kans op terugvorderingen bang dat ze geld moeten terugbetalen. Dit alles zorgt ervoor dat mensen soms geen inkomensondersteuning aanvragen terwijl ze hier wel recht op hebben. Of dat mensen huiverig zijn om (meer) te gaan werken omdat zij niet goed kunnen overzien of zij er dan wel op vooruitgaan.

Programma Vereenvoudiging Inkomensondersteuning voor Mensen

In het programma Vereenvoudiging Inkomensondersteuning voor Mensen (VIM) werkten vijf departementen, een groot aantal publieke dienstverleners, maatschappelijke (belangen)organisaties en lokale overheden samen.

De betrokken organisaties onderzochten hoe vanuit het perspectief van de mensen inkomensondersteuning eenvoudiger, zekerder en begrijpelijker kan. Het programma liep van 1 juli 2023 tot 1 juli 2025.

Op korte termijn werkte het programma onder andere aan:

  • Een oplossing voor de keteneffecten die ontstaan door nabetalingen.
  • Voorkomen van bruto terugbetalingen door mensen van netto ontvangen uitkeringen.
  • Vereenvoudiging van alle tegemoetkomingen die mensen met een chronische ziekte of beperking kunnen ontvangen.

Middellange termijn

Op middellange termijn stond het harmoniseren van begrippen centraal.  Begrippen zoals “vermogen”, “inkomen” en “partner” hebben in de wetten vaak een verschillende betekenis. Dit is verwarrend en zorgt voor problemen. Het programma werkte daarom aan eenduidige begrippen voor alle regelingen.

Samenwerking

VIM was van grote betekenis voor Werk aan Uitvoering. Hier werd immers over de grenzen van beleidsdomeinen heen samengewerkt aan het verbeteren van de dienstverlening aan mensen. Daarmee was het een belangrijk voorbeeldproject binnen Werk aan  Uitvoering, niet allen qua inhoud maar ook qua proces: hoe pak je zo’n grensoverschrijdend project samen aan?  

De lessen die hier werden geleerd bieden input voor het projectteam Vereenvoudiging. Het projectteam Gegevensdeling zet de ervaringen uit VIM in om ook op andere beleidsterreinen de inrichting van het delen van data te verbeteren.