VNG Uitvoeringskracht in actie: leren door te doen

VNG Programma Uitvoeringskracht en Arbeidsmarktkrapte

Begin 2024 is het programma gestart ‘Uitvoeringskracht en Arbeidsmarktkrapte’. Dankzij subsidies van Werk aan Uitvoering (WaU) en BZK zijn daarnaast vijftien pilots en opschalingsinitiatieven bekostigd en uitgevoerd. In deze pilots en leertrajecten hebben gemeenten samen gezocht naar manieren om met minder mensen toch meer te bereiken. Geen grootse beloften maar praktijkverhalen, ervaringen en concrete inzichten. Dit e-magazine bundelt die inzichten. Deze inzichten kun je gebruiken en naar eigen inzicht aanpassen om de uitvoeringskracht in jouw gemeente te stimuleren.

Wat doet VNG?

De werkelijkheid van gemeentelijke uitvoering is complex en verandert continu. De gemeente van de toekomst laat zich niet voorspellen, maar je kunt wel leren omgaan met veranderingen. Dat was precies wat gemeenten hebben gedaan: leren door te doen! In vijftien pilots, opschalingsinitiatieven en leernetwerken is bewezen hoe je anders kunt werken, instroom kan bevorderen, innoveren en als gemeente een aantrekkelijke werkgever blijft.

Doelen van het programma zijn

• versterken van de uitvoeringskracht van gemeenten in tijden van arbeidsmarktkrapte,
• vergroten van de aantrekkelijkheid en statuur van werken bij de lokale overheid, en ondersteunen van gemeenten bij innovatie van bedrijfsprocessen,
• bekendmaken en opschalen van succesvolle werkwijzen en oplossingen naar andere gemeenten.

De aanpak zag er als volgt uit:

• 15 pilots in verschillende gemeenten, gefinancierd en begeleid door de VNG via een subsidie van Werk aan Uitvoering (WaU),
• 4 opschalinginitiatieven waarbij innovatieve oplossingen worden opgeschaald bij andere gemeenten om zo (arbeidsbesparend en arbeidsondersteunend) de arbeidskrapte te kunnen bestrijden,
• focus op innovatieve oplossingen voor personeelskrapte en uitvoeringsissues,
• werkwijze: leren door dóen: experimenteren, reflecteren, verbeteren en delen,
• gebruik van leer- en ontwikkelnetwerken en waarderend onderzoek (volgens de methodiek van ‘appreciative inquiry’) om kennis en ervaringen te delen.

Het wat, hoe en waarom van de vervolgaanpak

In de vervolgaanpak van het programma omarmen we juist deze briljante mislukkingen om het lerend vermogen van gemeenten te versterken, en blijft de methodiek en cultuur bestaan waarin experimenteren loont. De pilots laten zien dat het oplossen van complexe maatschappelijke opgaven vraagt om lef, samenwerking en het vermogen om te leren van wat niet werkt. Zo wordt falen geen eindpunt, maar een ‘volgende stap naar voren’ naar duurzame vernieuwing van de gemeentelijke uitvoering.

Quote Bart Geerdink, Programmamanager:

“Vernieuwing en innovatie realiseer je niet met beleidsnota’s en rapporten, maar met zichtbare verbeteringen door experimenteren, reflecteren en samen leren in de praktijk.”

Toolkit

Documenten die je op weg helpen om de uitvoeringskracht in tijden van arbeidskrapte te stimuleren staan in deze VNG Toolkit.

VNG-activiteiten:  

• Jaarlijks een VNG uitvoeringscongres  
• Stand van de Uitvoering Gemeenten 2025 VNG
• Het VNG e-magazine inspireert met praktijkverhalen over uitvoeringskracht  

Samenwerking

Het programma Gezamenlijk Versnellen met het deelprogramma ‘beleid zoekt uitvoerder’en ‘grip op schaarste’ van Werk aan Uitvoering kijkt daarom goed naar de lessen die bij de VNG worden geleerd.

Zo draagt de VNG direct bij aan de doelen van WaU: overheden werken efficiënt en betrouwbaarder en delen op een verantwoorde manier gegevens om de dienstverlening aan burgers en bedrijven te verbeteren.