Publieke dienstverleners lopen al enige tijd tegen hun capaciteitsgrenzen aan. Daarom is er niet voor elke politieke opdracht een passende uitvoeringsorganisatie te vinden en voeren uitvoeringsorganisaties inmiddels taken uit waarvoor ze niet zijn ingericht. De krapte op de arbeidsmarkt (ook wel schaarste genoemd) zal de komende tien jaar alleen maar toenemen en dit zet de publieke dienstverlening verder onder druk. Als er geen regie op de schaarste komt, raakt de realisatie van maatschappelijke opgaven in de knel.

Grip op schaarste

De Ambtelijke Commissie Publieke Dienstverlening (ACPD) stimuleert de juiste houding en gedrag als het gaat om het tijdig meedenken van uitvoeringsorganisaties over de haalbaarheid van nieuw beleid. Ook bevordert de ACPD het gesprek over schaarste, bijvoorbeeld over mogelijkheden om medewerkers uit te wisselen, en regelt zij wetenschapelijk onderzoek op dit gebied. Dit gebeurt onder de noemer ‘grip op schaarste’.

Beleid zoekt uitvoerder

De dienstverlening moet daarom anders georganiseerd worden voor de huidige taken en nieuwe beleidsvoorstellen. Dit vraagt om een goede discussie en heldere keuzes. Het doorbraakteam dat met deze opgave aan de slag gaat, zoekt uit voor welk beleid geen passende uitvoerder te vinden is en brengt de consequenties van toekomstige scenario’s in kaart. Dit gebeurt onder de noemer ‘beleid zoekt uitvoerder’.

Handreiking beleid zoekt uitvoerder

In 2025 is een vooronderzoek uitgevoerd over de vraag: hoe kies je de juiste uitvoerder voor nieuw beleid?  In dit onderzoek zijn drie casussen, waarin beleid een uitvoerder zocht, geanalyseerd. Er is gekeken naar welke rol culturele waarden spelen om te bepalen welke publieke dienstverlener het beste past. De resultaten helpen bij het inrichten van een goed proces voor het kiezen van de juiste uitvoerder.

Het overheidsbreed verbeteren van de dienstverlening aan mensen en bedrijven staat centraal. Dit vraagt niet alleen om beter uitvoerbaar beleid, maar ook om een logische inrichting van de uitvoering. Mensen moeten weten waar zij terechtkunnen. Voorheen ontbrak een duidelijk proces, waardoor uitvoeringstaken soms langdurig binnen de Rijksoverheid rondzwierven. Daarom is de Handreiking Beleid zoekt Uitvoerder ontwikkeld. Dit instrument, geïntegreerd in het Beleidskompas, is complementair aan de Uitvoeringstoets Decentrale Overheden en het Afwegingskader decentraal en gedeconcentreerd bestuur. De handreiking biedt een concreet stappenplan voor beleidsmedewerkers die binnen de Rijksoverheid een passende uitvoeringsorganisatie zoeken voor een nieuwe taak. Nieuw en onderscheidend is de escalatiemogelijkheid naar het SGO.  

Meer informatie