Gezamenlijk versnellen

Het is de taak van de ministeries, publieke dienstverleners, medeoverheden, toezichthouders en de politiek om te zorgen dat de publieke dienstverlening aansluit op de behoeften van mensen. Dit lukt nog niet altijd. De publieke dienstverlening kan en moet eenvoudiger. Het aanleveren en delen van gegevens moet makkelijker. En er is behoefte aan grip op arbeidsschaarste binnen de uitvoering. Deze 3 knelpunten grijpen op elkaar in en vragen om een gezamenlijke aanpak. De politiek heeft hierin een belangrijke rol. Zij kan zorgen voor eenvoudigere en beter uitvoerbare regelingen.

4 urgente opgaven

Daarom zet het programma Werk aan Uitvoering in op het gezamenlijk op 4 urgente opgaven die cruciaal zijn voor een structurele verbetering van de gehele publieke dienstverlening. De Ambtelijke Commissie Uitvoering (ACU) heeft daarom speciale teams gevormd die hier voor een doorbraak moeten zorgen. Deze 4 doorbraakteams bestaan uit ACU-leden (ministeries, toezichthouders, publieke dienstverleners, gemeenten en provincies) en medewerkers van de programmadirectie WaU en andere organisaties. Zij werken gezamenlijk aan oplossingen.

  • Vereenvoudigen van beleid en uitvoering
  • Inzetten op beleid zoekt uitvoerder en grip op schaarste
  • Stimuleren van gegevensdeling
  • Samenwerken met de politiek

Vereenvoudigen van beleid en uitvoering

Wetgeving die te gedetailleerd is, systemen die niet op elkaar aansluiten, tegenstrijdige regels en verschillende definitiesen dergelijke. Publieke dienstverleners hebben te maken met diverse omstandigheden die hun werk bemoeilijken. En als meer overheidsorganisaties zich met één onderwerp bezighouden, worden mensen en bedrijven vaak geconfronteerd met meer loketten. Waar ze dan met hun specifieke vraag terecht kunnen, is niet altijd even duidelijk. Deze complexiteit zie je terug in de hele publieke dienstverlening.

De vereenvoudiging van beleid, wetgeving en uitvoering heeft daarom prioriteit. Het ACU-doorbraakteam werkt hieraan met verschillende invalshoeken: bijvoorbeeld thematisch (zoals dienstverlening rondom bestaanszekerheid) of doelgroepgericht (zoals dienstverlening voor ondernemers). De programmadirectie WaU analyseert daarnaast goede voorbeelden van overheden die vereenvoudigen. Zij deelt de succesfactoren en laat zien welke ruimte professionals binnen de wettelijke kaders hebben. Zodat alle overheden hiervan kunnen leren en hun dienstverlening kunnen verbeteren met de menselijke maat als vertrekpunt.

Inzetten op beleid zoekt uitvoerder en grip op schaarste

Publieke dienstverleners lopen al enige tijd tegen hun capaciteitsgrenzen aan. Daarom is er niet voor elke politieke opdracht een passende uitvoeringsorganisatie te vinden en voeren uitvoeringsorganisaties inmiddels taken uit waarvoor ze niet zijn ingericht. De krapte op de arbeidsmarkt (ook wel schaarste genoemd) zal de komende tien jaar alleen maar toenemen en dit zet de publieke dienstverlening verder onder druk. Als er geen regie op de schaarste komt, raakt de realisatie van maatschappelijke opgaven in de knel.

De dienstverlening moet daarom anders georganiseerd worden voor de huidige taken en nieuwe beleidsvoorstellen. Dit vraagt om een goede discussie en heldere keuzes. Het doorbraakteam dat met deze opgave aan de slag gaat, zoekt uit voor welk beleid geen passende uitvoerder te vinden is en brengt de consequenties van toekomstige scenario’s in kaart. Dit gebeurt onder de noemer ‘beleid zoekt uitvoerder’. Daarnaast stimuleert de ACU de juiste houding en gedrag als het gaat om het tijdig meedenken van uitvoeringsorganisaties over de haalbaarheid van nieuw beleid. Ook bevordert de ACU het gesprek over schaarste, bijvoorbeeld over mogelijkheden om medewerkers uit te wisselen, en regelt zij wetenschapelijk onderzoek op dit gebied. Dit gebeurt onder de noemer ‘grip op schaarste’.

Stimuleren van gegevensdeling

De uitwisseling van gegevens tussen uitvoerders is dikwijls essentieel voor een goede en soepele publieke dienstverlening. Nu moeten mensen en bedrijven te vaak opnieuw hun gegevens aanleveren. En nu missen we als overheid te vaak kansen. Bijvoorbeeld om mensen in armoede te helpen. Juist die mensen die de overheid het hardst nodig hebben, maken onvoldoende gebruik van regelingen die voor hen bedoeld zijn. Als gegevens sneller beschikbaar zijn, kunnen dienstverleners mensen beter helpen. Ook ondernemers en bedrijven kunnen zo beter geholpen worden.

Het Netwerk van Publieke Dienstverleners en het ministerie van Binnenlandse Zaken hebben meerdere initiatieven lopen om het delen van gegevens in de praktijk te versnellen. Ook de Autoriteit Persoonsgegevens is hierbij actief betrokken. Het gaat onder meer om de aanpassing van relevante wetgeving, de instelling van een gezaghebbend loket voor advies over verantwoord datagebruik en het werk aan een algemene grondslag voor gegevensdeling tussen overheidsorganisaties (die de angst wegneemt om niet te voldoen AVG). Ook is er politiek-bestuurlijk ingestemd met een tijdelijke oplossing voor gegevensuitwisseling in prangende situaties. Het hieraan verbonden doorbraakteam verbindt en versnelt initiatieven die buiten het zicht van de bestaande overlegstructuren en werkagenda’s vallen.

Samenwerken met de politiek

Politiek en beleidsmakers kunnen plannen bedenken om de dienstverlening beter te maken, maar de overheid kan ze alleen realiseren als ze uitvoerbaar zijn. Daarom is het belangrijk dat politiek, beleid en uitvoering samen de consequenties van plannen in kaart brengen vóórdat er definitieve besluiten vallen. En dat is met inbegrip van de mogelijke gevolgen voor de uitvoering van andere overheidsplannen. Om de publieke dienstverlening te verbeteren is een blijvende interesse van politiek, beleid en uitvoering in elkaars rol en perspectief essentieel.

Het doorbraakteam versterkt de relatie tussen politiek, beleid, uitvoering en de samenleving. Het doorbraakteam doet dit onder meer door de Eerste en Tweede Kamer uit te (blijven) nodigen om met publieke dienstverleners en andere overheden in gesprek te gaan over knelpunten in de publieke dienstverlening en het oplossen daarvan. De programmadirectie WaU werkt aan een structureel betere kennisuitwisseling tussen politiek, beleid en uitvoering. En onder regie van het Netwerk Publieke Dienstverleners (NPD) wordt gewerkt aan een quickscan om tijdens debatten moties en amendementen te kunnen checken op uitvoerbaarheid.

Vergroot afbeelding