Het is van groot belang dat wetten begrijpelijk, uitvoerbaar en doenbaar zijn voor mensen en in de praktijk werken zoals de bedoeling is. U kunt hier aan bijdragen door de uitvoering zo vroeg mogelijk in alle fasen van het beleidsproces te betrekken. Zo zorgen we er gezamenlijk voor dat beleid in de praktijk uitpakt zoals bedoeld.

Samenspel

Het samenspel tussen politiek, beleid en uitvoering  is essentieel voor een goede uitvoering van overheidsbeleid. Er is ook gebleken dat goede communicatie tussen politiek, beleid en uitvoering niet altijd vanzelfsprekend is (zie bijvoorbeeld het rapport Versterking functies Tweede Kamer - meer dan de som der delen). Een van de instrumenten om invulling te geven aan de samenwerking in de driehoek en politiek, beleid en uitvoering dichter bij elkaar te brengen is de trialoog. De trialoog is bedoeld om elkaar beter te leren kennen, meer inzicht in en begrip te krijgen voor elkaars positie en zo gezamenlijk te komen tot betere wet- en regelgeving die burgers en bedrijven  beter ondersteunt.

“Een directe en open communicatie tussen uitvoering, beleid en politiek is een noodzakelijke voorwaarde voor wederzijds begrip en samenwerking".

Handvatten trialoog

In deze beschrijving lichten we toe wat een trialoog precies is en wanneer je deze kunt inzetten. Vervolgens geven we je de handvatten die je nodig hebt om zelf een trialoog te organiseren. De trialoog is een instrument dat sinds het begin van 2021 een aantal keer succesvol is ingezet. Voel je echter vrij om met het concept te spelen en het zo in
te zetten dat het voor de deelnemers en het betreffende onderwerp/vraagstuk het beste werkt. 

Wat is een trialoog?

De trialoog is een gesprek van 1.5 à 2 uur tussen politici en bestuurders, DG’s of SG’s van verschillende overheden, ministeries en uitvoeringsorganisaties. Zij gaan op basis van gelijkwaardigheid met elkaar een open gesprek aan om zo gezamenlijk tot inzichten te komen voor de beste weg vooruit (op inhoud en proces). Een trialoog kan gaan over onderwerpen die alle drie de partijen raken en kan geïnitieerd worden vanuit de hoek van politiek, beleid of uitvoering.

Wanneer zet je een trialoog in?

Er zijn tal van situaties waarin een trialoog ingezet kan worden. Het is belangrijk om voorafgaand aan de trialoog het doel helder omschreven te hebben. Ten eerste kan de trialoog worden gebruikt in de verschillende fasen van het wetgevingsproces. Denk daarbij aan voorstellen: (1) die zich bevinden in een verkennende fase, (2) van de verkennende naar de uitvoerende fase, (3) in de fase van bijstelling. Door de trialoog in elk van de drie fasen te gebruiken, ontstaat een leercirkel: lessen die zijn opgedaan in de bijstellingsfase van het ene voorstel, kunnen weer gebruikt worden in de verkennende fase van het volgende voorstel.

Daarnaast kan de trialoog worden ingezet om rond een bepaald thema op te halen. Je kunt de trialoog ook gebruiken om dilemma’s te bespreken vanuit de drie verschillende invalshoeken.

Naast dat de trialoog kan helpen om inhoudelijk dichter bij elkaar te komen en elkaar beter te begrijpen, kan het instrument ook gebruikt worden om gezamenlijk te reflecteren op de samenwerking en onderlinge relaties tussen politiek, beleid en uitvoering.

Wie nemen deel aan de trialoog?

Politici, bestuurders, DG’s of SG’s van verschillende overheden, ministeries en uitvoeringsorganisaties gaan het gesprek met elkaar aan in de trialoog. Elk van de drie partijen kan het initiatief nemen om een trialoog te organiseren. Bij specifieke onderwerpen is het belangrijk dat inhoudelijk betrokken sleutelfiguren deelnemen. Het is aan te raden om vanuit elke hoek minimaal twee deelnemers uit te nodigen en tegelijkertijd ook te waken voor een te volle tafel.

Basisregels

Creëer een veilige omgeving (Chatham house rules: de deelnemers zijn vrij om de informatie uit het gesprek te gebruiken, maar mogen daarbij de identiteit van de andere deelnemers niet onthullen.)

  • De trialoog is niet openbaar, geen pers.
  •  Maak gebruik van dialoogregels (openvragen stellen, naar elkaar luisteren).
  •  Wees rolvast.
  •  Maak gebruik van een gespreksleider.
  • Waarborg de vertrouwelijkheid.
  • Maak een geanonimiseerd verslag. Uitspraken, opvattingen zijn niet herleidbaar naar deelnemers.

Contact

Voor het stellen van vragen en het delen van ervaringen kun je contact opnemen met het projectteam Rol van de politiek via wau@minszw.nl