Het is van groot belang dat wetten begrijpelijk, uitvoerbaar en doenbaar zijn voor mensen en in de praktijk werken zoals de bedoeling is. U kunt hier aan bijdragen door de uitvoering zo vroeg mogelijk in alle fasen van het beleidsproces te betrekken. Zo zorgen we er gezamenlijk voor dat beleid in de praktijk uitpakt zoals bedoeld.
Samenspel
Het samenspel tussen politiek, beleid en uitvoering is essentieel voor een goede uitvoering van overheidsbeleid. Er is ook gebleken dat goede communicatie tussen politiek, beleid en uitvoering niet altijd vanzelfsprekend is (zie bijvoorbeeld het rapport Versterking functies Tweede Kamer - meer dan de som der delen). Een van de instrumenten om invulling te geven aan de samenwerking in de driehoek en politiek, beleid en uitvoering dichter bij elkaar te brengen is de trialoog. De trialoog is bedoeld om elkaar beter te leren kennen, meer inzicht in en begrip te krijgen voor elkaars positie en zo gezamenlijk te komen tot betere wet- en regelgeving die burgers en bedrijven beter ondersteunt.
“Een directe en open communicatie tussen uitvoering, beleid en politiek is een noodzakelijke voorwaarde voor wederzijds begrip en samenwerking".
Handvatten trialoog
In deze beschrijving lichten we toe wat een trialoog precies is en wanneer je deze kunt inzetten. Vervolgens geven we je de handvatten die je nodig hebt om zelf een trialoog te organiseren. De trialoog is een instrument dat sinds het begin van 2021 een aantal keer succesvol is ingezet. Voel je echter vrij om met het concept te spelen en het zo in te zetten dat het voor de deelnemers en het betreffende onderwerp/vraagstuk het beste werkt.
Wat is een trialoog?
De trialoog is een gesprek van 1.5 à 2 uur tussen politici en bestuurders, DG’s of SG’s van verschillende overheden, ministeries en uitvoeringsorganisaties. Zij gaan op basis van gelijkwaardigheid met elkaar een open gesprek aan om zo gezamenlijk tot inzichten te komen voor de beste weg vooruit (op inhoud en proces). Een trialoog kan gaan over onderwerpen die alle drie de partijen raken en kan geïnitieerd worden vanuit de hoek van politiek, beleid of uitvoering.
Wanneer zet je een trialoog in?
Er zijn tal van situaties waarin een trialoog ingezet kan worden. Het is belangrijk om voorafgaand aan de trialoog het doel helder omschreven te hebben. Ten eerste kan de trialoog worden gebruikt in de verschillende fasen van het wetgevingsproces. Denk daarbij aan voorstellen: (1) die zich bevinden in een verkennende fase, (2) van de verkennende naar de uitvoerende fase, (3) in de fase van bijstelling. Door de trialoog in elk van de drie fasen te gebruiken, ontstaat een leercirkel: lessen die zijn opgedaan in de bijstellingsfase van het ene voorstel, kunnen weer gebruikt worden in de verkennende fase van het volgende voorstel.
Daarnaast kan de trialoog worden ingezet om rond een bepaald thema op te halen. Je kunt de trialoog ook gebruiken om dilemma’s te bespreken vanuit de drie verschillende invalshoeken.
Naast dat de trialoog kan helpen om inhoudelijk dichter bij elkaar te komen en elkaar beter te begrijpen, kan het instrument ook gebruikt worden om gezamenlijk te reflecteren op de samenwerking en onderlinge relaties tussen politiek, beleid en uitvoering.
Wie nemen deel aan de trialoog?
Politici, bestuurders, DG’s of SG’s van verschillende overheden, ministeries en uitvoeringsorganisaties gaan het gesprek met elkaar aan in de trialoog. Elk van de drie partijen kan het initiatief nemen om een trialoog te organiseren. Bij specifieke onderwerpen is het belangrijk dat inhoudelijk betrokken sleutelfiguren deelnemen. Het is aan te raden om vanuit elke hoek minimaal twee deelnemers uit te nodigen en tegelijkertijd ook te waken voor een te volle tafel.
Basisregels
Creëer een veilige omgeving (Chatham house rules: de deelnemers zijn vrij om de informatie uit het gesprek te gebruiken, maar mogen daarbij de identiteit van de andere deelnemers niet onthullen.)
- De trialoog is niet openbaar, geen pers.
- Maak gebruik van dialoogregels (openvragen stellen, naar elkaar luisteren).
- Wees rolvast.
- Maak gebruik van een gespreksleider.
- Waarborg de vertrouwelijkheid.
- Maak een geanonimiseerd verslag. Uitspraken, opvattingen zijn niet herleidbaar naar deelnemers.
Contact
Voor het stellen van vragen en het delen van ervaringen kun je contact opnemen met het projectteam Rol van de politiek via wau@minszw.nl
Trialogen
Beeldtekst: Trialogen
Mensen lopen een ruimte binnen. Op een banner staat "Dag van de Publieke Dienstverlening".
Beeldtekst: Tijdens de Dag van de Publieke DienstverleningEen man is in gesprek met een vrouw.
Beeldtekst: gingen Kamerleden, beleidsmakers en uitvoerders met elkaar in gesprekEen vrouw spreekt door een microfoon richting een publiek.
Beeldtekst: over het verbeteren van de publieke dienstverlening.Spreker: Eric van der Burg, Staatssecretaris Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid
ERIC: 'Ik hoop dat mensen die hier vandaag aanwezig zijn de woorden van vandaag omzetten in de daden van morgen.'
Een groepje mensen staat rondom een tafel te praten en lachen met elkaar.
Twee mannen zijn met elkaar in gesprek.
Beeldtekst: Wat er tijdens een trialoog wordt besproken blijft vertrouwelijk. Maar wat nemen deelnemers mee naar buiten?Spreker: Remco Bakker, Voorzitter Raad van Bestuur CIZ
REMCO: 'Ik was toch wat gespannen. Hoe gaat zo'n dag verlopen? Hoe gaat zo'n trialoog zijn? Durft iedereen wel open te zijn en eerlijk naar elkaar? Maar uiteindelijk hebben we het echt afgesloten met vervolgstappen die heel concreet zijn.'
Remco is aanwezig bij een trialoog. Hij spreekt met verschillende mensen rondom een tafel.
Eric staat op een podium en spreekt een publiek toe.
ERIC: 'Vandaag hebben we de aarde omgeploegd. Vandaag hebben we gezaaid, maar het oogsten dat gaat natuurlijk pas over een paar maanden duidelijk zijn. Maar wat ik hoop is dat deze bijeenkomst ertoe leidt dat we morgen dingen anders doen.'Het publiek applaudisseert.
Spreker: Wimke Schuurmans, Programmamanager Landelijke aanpak Verward of Onbegrepen gedrag
WIMKE: 'Als je met de politiek wat meer in gesprek kan zijn, dan kan je wat meer begrip hebben
voor elkaars positie.'Mensen zijn met elkaar in gesprek. Een vrouw glimlacht.
REMCO: Dus wat voor ons vanzelfsprekende praktijk is en waar we wel eens mopperen van, waarom snappen ze nou niet hoe dat uitpakt voor een dagelijkse praktijk van een burger? Dat perspectief van de ander leren kennen is voor een trialoog ontzettend belangrijk.'
Opnieuw zijn er mensen in een trialoog met elkaar in gesprek rondom een tafel.
Spreker: Mohammed Mohandis, Lid Tweede Kamer Progressief Nederland (PRO)
MOHAMMED: 'Alle perspectieven delen dat vond ik er heel waardevol aan en ik hoop dat we het ook vaker mogen doen. Ja, met met ook al het ongemak omdat je het soms zelf niet precies weet, ben
je wel iets aan het bereiken met elkaar.'Mohammed staat op een podium en spreekt het publiek toe.
REMCO: 'Wat ik morgen meeneem naar het werk is dat ik mijn collega’s binnen onze uitvoeringsorganisatie ga vertellen hoe enthousiasmerend het is om op deze manier met de collega's van beleid en met mensen vanuit de Tweede Kamer te kijken naar hetzelfde vraagstuk. Ik kwam er met heel veel energie uit en die ga ik morgen ook delen. En ook laten zien welke concrete afspraken we gemaakt hebben.'
Remco staat op het podium naast Mohammed en spreekt nu ook het publiek toe.
Een vrouw in het publiek praat door een microfoon die wordt vastgehouden door een andere vrouw.
WIMKE: 'Wat ik morgen meeneem naar mijn werk is twee dingen. Ik denk de kunst om het wel echt praktisch en klein ook te houden. En het tweede wat ik meeneem is ook wel echt proberen het samenspel tussen het Rijk en gemeente wat meer serieus te nemen. En ik denk proberen daar een samenspel in te vinden, dus het echt samen te gaan doen. Wat laten we lokaal, wat doen we landelijk? Ja, dat neem ik mee om morgen dat gesprek iets serieuzer te gaan voeren.'Het publiek lacht om iets wat Eric vertelt.
Een vrouw aan een tafel legt iets uit aan de andere mensen aan de tafel.
Drie mensen zitten samen in een café en zijn in gesprek met elkaar.
Een vrouw spreekt het publiek toe.
Er lopen allerlei mensen door de foyer.ERIC: 'Wat voor mij de dag samenvat en ook de trialogen samenvat, is het woord ‘samen’. Omdat ik heel erg sterk geloof dat uitvoering, beleid en politiek samen het probleem alleen maar kunnen oplossen.'
Mensen zijn met elkaar aan het lachen.
Het logo van Werk aan Uitvoering verschijnt.
Beeldtekst: www.werkaanuitvoering.nl